• Coğrafi İnformasiya Sistemləri (CİS) nədir?
CİS yer haqqında məlumat yaratmaq və idarə etmək üçün coğrafi texnologiyadan istifadə edir. Ən ciddi mənada bu termin coğrafi məlumatları birləşdirən, saxlayan, redaktə edən, təhlil edən, paylaşan və nümayiş etdirən istənilən informasiya sistemini təsvir edir.
CİS proqramları istifadəçilərə əyləncəli məsələlər (istifadəçi tərəfindən yaradılmış axtarışlar) yaratmağa, məkan təfərrüatlarını qiymətləndirməyə, məlumatları, xəritələri və bütün bu funksiyaların mövcud nəticələrini dəyişdirməyə imkan verən resurslardır.
Geoməkan resursları məlumatı öz yeri ilə bağlı qiymətləndirmək və bu detalların dəyərini və faydalılığını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıran tez tanınan xəritələrdə nəticələri təsəvvür etmək imkanı verir.
Məkan məlumatlarının modelləşdirilməsi üçün CİS-in aşağıdakı komponentləri vardır:
1. Kompüter avadanlığı (hardware)
2. CİS üçün proqram təminatı (software)
3. Mütəxəssislər
4. Coğrafi datalar
5. Metodlar
Kompüter avadanlığı - CİS proqram təminatını işlətmək üçün kompüterlər, serverlər, GPS, planşetlər və s. kimi cihazlardır.
CİS üçün proqram təminatı - müxtəlif sahələr və ya tətbiqlər üçün hazırlanmış fərqli proqramlardır.
Mütəxəssislər - CİS vasitələri ilə məlumatları təhlil edən kartoqraflar, CİS analitikləri və s. mütəxəssislərdir.
Coğrafi datalar - həm məkana aid baza məlumatları (xəritələr, peyk şəkilləri, aerofotoşəkillər və s.), həm də məqsəddən asılı olaraq əraziyə aid toplanılan xüsusi məlumatlardır (əhali, temperatur, torpaq və s.).
Metodlar - CİS məkan analizini fərqli metod və üsullarla yerinə yetirir. Məsələn, uzaqdan zondlama, modelləşdirmə, statistik təhlillər və s. CİS xəritələri təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə, nəqliyyatın idarə olunması, şəhər planlaşdırılması, ətraf mühitin qorunması, turizm, sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafı və s. məqsədlər üçün tərtib edilə bilər.
